Menu

Jurisprudentie

Photo by Dana Al-Hawitey on Unsplash

Rechtbank Den Haag onderbouwt uitspraak met vrouwenverdragen

, , ,

Op 10 juni 2025 doet de rechtbank Den Haag een betekenisvolle uitspraak in de zaak van Christina en haar man. Het gezin heeft opvolgende asielaanvragen ingediend. Centraal staat het relaas van Christina, die stelt door leden van een extremistisch groep te zijn mishandeld en verkracht. De staatssecretaris acht het seksuele geweld wel geloofwaardig, maar vindt de toedracht en de daders ongeloofwaardig. Ook weigert deze de kosten voor het door Christina overgelegde iMMO‑onderzoek te vergoeden.

De rechtbank benadrukt in deze uitspraak het belang van deskundige forensisch‑medische beoordeling, zeker wanneer sprake is van ernstig seksueel geweld en psychische problematiek. Zij bevestigt expliciet dat medisch‑forensische bevindingen nooit als binair bewijs (wel/geen bewijs) mogen worden beoordeeld, maar altijd als steunbewijs moeten worden meegewogen. De IND had zelf bovendien geen deskundigenonderzoek laten verrichten om de bevindingen van iMMO te weerleggen. Daarom kan de staatssecretaris het relaas van eiseres niet ongeloofwaardig achten zonder schending van de eigen onderzoekplicht.

Bijzonder aan deze uitspraak is dat de rechtbank stelt dat het seksuele geweld had moeten worden aangemerkt als een zelfstandig asielmotief. De rechtbank verwijst daarbij uitvoerig naar internationale normen, waaronder CEDAW General Recommendation 32 en de Istanbul‑Conventie. Volgens deze verdragen moeten asielautoriteiten gendergerelateerd geweld altijd grondig en gendersensitief beoordelen. De rechtbank onderstreept dat dit geldt voor vrouwen én mannen, omdat schaamte, stigma en trauma het verklaren vaak ernstig bemoeilijken.

Daarmee volgt de rechtbank de lijn dat het ondergane geweld op zichzelf al kan nopen tot vluchtelingenstatus, subsidiaire bescherming of bescherming op humanitaire gronden. Dat had verweerder niet onderzocht, wat de besluitvorming onzorgvuldig en ondeugdelijk gemotiveerd maakt.

Ook op het punt van de opvolgende aanvragen gaat de rechtbank diep in op de werkwijze van de IND. In plaats van alle oude en nieuwe bewijsmiddelen in samenhang te beoordelen, keek de IND uitsluitend of nieuwe stukken “ten opzichte van” het eerdere besluit iets veranderden. De rechtbank stelt dat dit onjuist is: bij een opvolgende aanvraag moeten alle bewijsmiddelen uit alle procedures als één geheel worden beoordeeld.

Een tweede cruciaal onderdeel van de uitspraak is dat de rechtbank oordeelde dat de IND de iMMO‑kosten ten onrechte had geweigerd, omdat dit beleid geen rekening houdt met getraumatiseerde vreemdelingen die vaak pas later in staat zijn tot verklaren of specialistisch onderzoek; het onderzoek was bovendien noodzakelijk doordat de IND zelf geen medisch onderzoek verrichtte terwijl eiseres’ psychische klachten haar verklaringsvermogen beperkten. De rechtbank verplichtte daarom volledige vergoeding. Tot op de dag van vandaag is de IND nog niet tot betaling overgegaan.

De IND moet opnieuw beslissen op de asielaanvragen, met inachtneming van de iMMO‑rapportage, het seksuele geweld als zelfstandig motief, een juiste samenhangende bewijsbeoordeling en een volledig nieuw gehoor over politieke overtuiging.

Deze uitspraak vormt een stevig precedent voor het belang van gendersensitieve beoordeling van seksueel geweld alsook voor de erkenning van iMMO als deskundige instantie.

Lees de inhoudelijke casus hier.

(* Namen zijn gefingeerd)

A MR 10 2025

Individueel geheugenonderzoek bij asiel?

, , ,

In het nieuwste nummer van A&MR (nummer 10 van 2025) een interessante bijdrage van Marcelle Reneman over de gevolgen van een recente Raad van State uitspraak over een onderdeel van de werkwijze van iMMO. Marcelle Reneman is Directeur Vaardigheden bij de Rechtenfaculteit van de Universiteit van Amsterdam en lid van de Professionele Raad van iMMO.

A&MR is (betaald) te lezen via Migratieweb. 

 

Photo by Ye Jinghan via Unsplash

Vergoeding iMMO-onderzoek vergt langdurige inzet

, ,

In de casus van Ibrahim diende de advocaat samen met de iMMO-rapportage de factuur ter vergoeding in. Kort daarna volgde een positieve beschikking, maar de IND reageerde niet op het verzoek tot vergoeding. Na enige tijd diende de advocaat opnieuw een verzoek in. Toen ook dat onbeantwoord bleef, volgden twee rappels: eerst na enkele maanden, en ruim een half jaar na het eerste verzoek nogmaals. Uiteindelijk bijna een jaar later gaf de IND aan dat de vergoeding binnen hun interne richtlijn valt en alsnog toegekend zou worden.

Deze casus laat zien dat het traject rondom vergoeding vaak langdurig en complex is. iMMO-onderzoeken zijn arbeidsintensief en kostbaar. iMMO hanteert een vergoeding gebaseerd op de tarieven voor deskundigenberichten in strafzaken. In 2025 bedraagt deze €8470, terwijl de werkelijke kosten tegen de €17.000 liggen.

De IND beoordeelt de verzoeken om kostenvergoeding op basis van een interne richtlijn. Deze richtlijn stelt dat vergoeding alleen plaatsvindt als het iMMO-rapport aantoonbaar heeft bijgedragen aan de beslissing om asiel te verlenen, en in principe alleen bij eerste aanvragen. Bij opvolgende aanvragen of wanneer andere factoren doorslaggevend zijn, wijst de IND de vergoeding af — ook als de iMMO-rapportage inhoudelijk relevant is geweest.

Volgens iMMO zou niet de uitkomst van de asielaanvraag leidend moeten zijn, maar de inhoudelijke rol die een rapportage speelt in de besluitvorming. Ook het onderscheid tussen eerste en opvolgende aanvragen is volgens iMMO niet relevant. Ongeveer 40% van de aanvragen bij iMMO betreft opvolgende asielaanvragen. Schaamte en angst zorgen er vaak voor dat betrokkenen pas later over traumatische ervaringen kunnen verklaren — een dynamiek die de Raad van State erkende in haar uitspraak op 13 december 2023.[1] Om die reden worden veel iMMO-rapportage pas binnen een herhaalde asielaanvraag ingediend.

[1] Raad van State, 13 december 2023, (202108163/1, ECLI:NL:RVS:2023:4620) punt 6.3

Photo by Thomas Marquize on Unsplash

Juridische erkenning deskundigheid iMMO

, ,

Op 3 april 2025 deed de rechtbank Amsterdam een belangrijke uitspraak in de zaak van Yusuf*. Yusuf vroeg asiel aan op basis van vervolging in zijn land van herkomst. Hij stelde dat hij vanwege zijn politieke overtuigingen en activiteiten tegen de regering gevaar liep. De staatssecretaris achtte zijn asielrelaas deels ongeloofwaardig, onder andere omdat Yusuf tegenstrijdig zou hebben verklaard over bepaalde belangrijke onderdelen van zijn verhaal. Nadat zijn asielaanvraag was afgewezen, heeft Yusuf in de beroepsfase een iMMO-rapportage ingediend bij de rechtbank Amsterdam.

De rechtbank bevestigt in deze uitspraak dat het inroepen van iMMO als deskundige in deze zaak niet onredelijk was, gezien de aard van de psychische klachten van Yusuf. Dit benadrukt het belang van gespecialiseerde medische expertise in complexe asielzaken zoals die van Yusuf. De rechtbank had de zitting aangehouden in afwachting van de iMMO-rapportage.

De rechtbank oordeelde vervolgens het beroep van de vreemdeling gegrond. Omdat de staatssecretaris de zorgvuldigheid en inhoud van het iMMO-rapport niet had betwist, kon hij niet zomaar zeggen dat de vreemdeling tegenstrijdig, inconsistent of summier had verklaard.

Hij verwees naar de verschillen tussen het nader en het aanvullend gehoor en vond het asielrelaas van Yusuf daarom ongeloofwaardig. Het is echter niet voldoende om alleen op basis van de aard en omvang van tegenstrijdigheden de conclusies van het iMMO-rapport te negeren. Daarom kon de staatssecretaris het gebrek in de besluitvorming niet herstellen, zoals aangegeven in de uitspraak van 7 december 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:3615). De staatssecretaris is niet in hoger beroep gegaan. Dit houdt in dat deze uitspraak in rechte is komen vast te staan. Dit betekent ook dat de IND opnieuw moet beslissen op het asielverzoek van Yusuf, met inachtneming van de iMMO-rapportage.

Daarnaast heeft de rechtbank de in rekening gebrachte kostenvergoeding voor het iMMO-onderzoek als redelijk beoordeeld. De uitspraak betekent voor iMMO erkenning van de waarde en noodzaak van de kosten die gepaard gaan met het uitvoeren van gedegen forensisch medisch onderzoek. Het is voor het voortbestaan van iMMO essentieel dat de kosten van onze deskundige rapporten worden vergoed. IMMO-onderzoeken zijn zeer arbeidsintensief en daarmee kostbaar.

Conform de jurisprudentie hanteert iMMO een vergoeding gebaseerd op de tarieven in strafzaken; dat staat nu op €8470 per onderzoek. Maar de werkelijke kosten van een iMMO-onderzoek zijn het dubbele.

iMMO zal in de volgende nieuwsbrief speciaal aandacht besteden aan de kostenvergoedingskwestie van iMMO-rapportages.

UPDATE: Na publicatie van dit bericht heeft de advocaat ons geinformeerd dat de asielaanvraag van Yusuf is ingewilligd.

* Namen zijn gefingeerd.

tingey-injury-law-firm-L4YGuSg0fxs-unsplash vierkant

Korte eerste reactie van iMMO op RvS uitspraak 2 april 2025

,

Op 2 april 2025 deed de Raad van State uitspraak over de werkwijze van iMMO ten aanzien van de B-vraag bij een iMMO-onderzoek. Voor alle duidelijkheid; iMMO-deskundigenberichten bestaan uit twee onderdelen. Veruit het belangrijkste onderdeel is het onderzoek naar medisch steunbewijs ter onderbouwing van een asielaanvraag, de zogenaamde A-vragen. De B-vraag onderzoekt met welke mate van waarschijnlijkheid psychische problematiek eventueel invloed gehad zou kunnen hebben op het vermogen om te verklaren tijdens de IND-gehoren.
 
De Raad van State oordeelde, in navolging van de door hen ingeschakelde deskundige, dat de iMMO-werkwijze meer moet aansluiten bij de huidige wetenschappelijke inzichten over de invloed van PTSS op het geheugen en welk effect dat heeft op het vermogen om te verklaren in asielzaken.
 
Maar iMMO heeft uitdrukkelijk nooit onderzoek gedaan en zal ook geen onderzoek gaan doen naar de geheugenproblematiek op het vermogen om te verklaren ten tijde van de gehoren. iMMO wordt immers zeer geruime tijd na de gehoren ingeschakeld en dan kan geen onderzoek meer worden verricht naar een toestandsbeeld ten tijde van de gehoren. De B-vraag wordt bij iMMO dan ook uitsluitend beantwoord op basis van beschikbare schriftelijke medische en juridische informatie ten tijde van de gehoren.
 
iMMO heeft bovenstaande in aanloop naar de zitting uitgebreid op schrift gezet en het is ter zitting ook uitvoerig besproken. Deze inbreng komt in de uitspraak helaas helemaal nergens tot uitdrukking. iMMO betreurt zeer hoe de verwoording in de uitspraak nu de gehele werkwijze van iMMO lijkt te betreffen. Het overschaduwt daarmee het onderzoek naar het medisch steunbewijs van de A-vragen, hetgeen het hoofddoel van een iMMO-onderzoek is. iMMO zal zich samen met deskundigen grondig beraden op de consequenties van deze uitspraak

De volledige uitspraak is hier te lezen.

louis galvez via Unsplash

Rechtbank oordeelt over kostenvergoeding

, ,

Op 25 februari 2025 deed de Rechtbank Roermond uitspraak in de herhaalde asielaanvraag van Ekele*. Hij vroeg asiel aan in Nederland vanwege zijn gestelde problemen omtrent zijn homoseksuele geaardheid en bekering tot het christendom. Bij zijn eerste asielaanvraag werden de bovenstaande asielmotieven niet geloofwaardig geacht. Zijn tweede asielaanvraag werd buiten behandeling gesteld. Bij zijn derde asielaanvraag diende Ekele een iMMO-rapport in als medisch steunbewijs van zijn asielmotieven. Dit rapport benoemde onder andere zijn PTSS-gerelateerde klachten, schuld- en schaamtegevoelens, en stress gerelateerde lichamelijke klachten naast littekens van mishandelingen.

In 2021 verkreeg Ekele alsnog een verblijfsvergunning. De IND wilde niet tot vergoeding van het iMMO-onderzoek overgaan. De rechtbank oordeelde echter dat dat wel moest.

De rechtbank oordeelde dat het verschil tussen eerste en opvolgende aanvragen niet gerechtvaardigd is omdat sommige vreemdelingen pas later medische rapporten indienen vanwege psychische problemen of andere voor de hand liggende redenen. Vreemdelingen kunnen niet inschatten of hun verklaringen voldoende overtuigend zijn voor de IND. Misschien is een medisch rapport helemaal niet nodig. Ook kan eerst een rechterlijke uitspraak worden afgewacht voordat er aanvullende bewijsmiddelen worden verzameld. Ook kan een iMMO-onderzoek te belastend zijn voor vreemdelingen.

De rechtbank stelde dat er goede redenen zijn om geen iMMO-onderzoek in de eerste procedure te laten uitvoeren en dat het niet vanzelfsprekend is dat een getraumatiseerde vreemdeling zelf diens psychische klachten en het effect daarvan op zijn verklaringen herkent.

Deze rechtbankuitspraak benadrukt waarom vreemdelingen niet altijd in staat kunnen zijn om een forensisch medisch rapport in de eerste procedure in te dienen. Aangezien 42% van alle aanvragen voor iMMO-onderzoeken binnen een opvolgende asielaanvraag wordt ingediend, is deze uitspraak over de vergoeding ervan zeer relevant.

* Namen zijn gefingeerd.

Photo by Daniel Lee on Unsplash

Rechtbank benadrukt zorgvuldigheid iMMO

,

Nadat Kevin* zijn eerste asielaanvraag in 2021 indient, wijst de IND deze af omdat hij ongeloofwaardig, inconsistent en ongerijmd zou hebben verklaard. Kevin gaat in beroep tegen de beslissing en dient daarbij een iMMO-rapportage in als medisch steunbewijs.

Op 24 oktober 2024 doet de rechtbank Den Haag uitspraak in het beroep van Kevin, waarbij ook de iMMO-rapportage is ingebracht. De rechtbank oordeelt dat het beroep gegrond is en dat de IND een nieuwe beslissing moet nemen over de asielaanvraag van Kevin.

Naast de inhoudelijke beoordeling van de asielaanvraag van Kevin staat in deze uitspraak centraal of de iMMO-rapportage zorgvuldig is opgesteld. Als dat niet het geval zou zijn hoeft de IND geen medisch deskundige in te schakelen om de inhoud van de iMMO-rapportage te weerleggen. De IND kan dan besluiten de inhoud van de iMMO-rapportage niet mee te wegen in hun beoordeling van de asielaanvraag.

De rechtbank oordeelt dat de iMMO-rapportage wel degelijk zorgvuldig tot stand is gekomen. Indien de IND de expertise van iMMO in twijfel trekt, moet deze een contra-expertise aanvragen bij een andere medisch deskundige. De rechtbank stelt daarmee dat de IND niet eigenhandig de inhoud van de iMMO-rapportage kan weerleggen. Tenslotte benoemt de rechtbank de invloed van schaamte en wantrouwen op het vermogen om te verklaren. Dit is in lijn met de Raad van State uitspraak van 13 december 2023. (ECLI:NL:RVS:2023:4620).

In de conclusie oordeelt de rechtbank dat de IND de iMMO-rapportage niet voldoende heeft betrokken bij zijn beslissing op de asielaanvraag en dat de IND de kosten voor de iMMO-rapportage moet vergoeden. De IND moet nu een nieuw besluit op de aanvraag nemen.

De casus vindt u hier.

* Namen zijn gefingeerd.

 

Photo by Majestic Lukas @Unsplash

Rol van iMMO bij geloofwaardigheidsbeoordeling

,

Op 2 augustus 2024 heeft de rechtbank Den Haag een uitspraak gedaan in een asielzaak waarbij een iMMO-rapportage uit 2020 was ingebracht. Deze uitspraak is relevant voor iMMO omdat het inzicht geeft in hoe een iMMO-rapportage betrokken wordt bij de beoordeling van de aanvraag. Het is vooral van belang te lezen hoe de minderjarigheid ten tijde van de gehoren moet worden meegewogen in de uiteindelijke beslissing op asiel.

Vele jaren geleden heeft Rudo* als minderjarige een asielaanvraag ingediend. Nadat hij enkele jaren tijdelijke (categoriale) bescherming had gekregen, werd een asielaanvraag voor onbepaalde tijd afgewezen en deze afwijzing staat in rechte vast. Met behulp van een iMMO-rapport uit 2020 deed Rudo vervolgens in 2021 een opvolgende asielaanvraag waarbij het asielrelaas hetzelfde bleef als wat hij eerder had verteld.

iMMO heeft onderzoek gedaan of Rudo’s medische problemen zijn voortgekomen uit het gestelde geweldsrelaas dat ten grondslag ligt aan de asielaanvraag. Ook keek iMMO naar de vraag of er ten tijde van de eerdere asielgehoren sprake was van medische problematiek die interfereerde met het vermogen om te verklaren. Hier gaat het om de gehoren toen Rudo nog minderjarig was. Eerder wees de IND de opvolgende asielaanvraag af omdat hij ongeloofwaardig, inconsistent en ongerijmd had verklaard. Hiertegen is hij in beroep gegaan.

De rechtbank oordeelt in deze uitspraak dat het beroep gegrond is en dat de IND een nieuwe beslissing moet nemen over de asielaanvraag van Rudo. De uitspraak is relevant voor iMMO omdat de rechtbank dieper ingaat op hoe de conclusies van een iMMO-rapportage bij de beoordeling van een asielaanvraag kunnen worden toegepast. De rechtbank merkt op dat geloofwaardigheid centraal staat in asielzaken, en niet zozeer de volledige zekerheid van het relaas. De onderliggende iMMO-rapportage constateert dat twee littekens van Rudo consistent zijn met het geweldsrelaas, één groep littekens zeer consistent is en twee andere littekens en de psychische klachten typerend zijn volgens de gradaties van het Istanbul Protocol.

De IND wierp eerder tegen dat deze gradaties te veel ruimte over laten voor andere oorzaken voor de littekens en psychische klachten. De rechtbank concludeerde echter dat als er een andere gradatie wordt gegeven dan kenmerkend voor het gestelde geweld, dat dit niet perse betekent dat het relaas daarom ongeloofwaardig is.

Dat de rechtbank deze nuance benoemt, is van belang voor iMMO en de zwaarwegendheid van iMMO-rapportages. Daarnaast is het van belang dat de rechtbank stelt dat de IND een onjuiste geloofwaardigheidsbeoordeling heeft toegepast omdat de IND eerder al erkende dat de iMMO-rapportage deskundig is en op zorgvuldige wijze is opgesteld.

Tenslotte onderstreept deze uitspraak de invloed van minderjarig zijn ten tijde van gehoren en hoe dit moet worden meegewogen, zeker in het licht van de medische en psychische problematiek van een vreemdeling. Volgens de rechtbank heeft de IND dit onvoldoende meegewogen in hun beslissing en kan dit wel degelijk van invloed zijn. iMMO voert vaak onderzoek uit bij individuen die minderjarig zijn ten tijde van het iMMO-onderzoek, dan wel ten tijde van hun eerste asielaanvraag. Deze uitspraak biedt daarom waardevol inzicht in het beoordelingskader dat de IND hanteert en welke rol de minderjarigheid hierin speelt.

(*) Namen zijn gefingeerd.

Photo by Baptista Ime James @Unsplashunsplash

iMMO-rapport moet betrokken worden in oordeel

,

De rapportage van iMMO over het relaas van Carolina* neemt een belangrijke plaats in in het oordeel van de Raad van State. Nadat de rechtbank stelde dat de afwijzing van het asielverzoek onvoldoende was gemotiveerd, betrekt de IND het iMMO rapport ook niet in het hoger beroep.

Op 17 april 2024 verklaart de Raad van State** het hoger beroep van de staatssecretaris ongegrond op basis van een verkorte motivering. Het betreft een zaak waarbij een iMMO-rapportage een belangrijke rol krijgt, juist omdat deze door de IND genegeerd wordt. In het beroep van Carolina tegen de afwijzende beschikking had de rechtbank eerder al vastgesteld dat de IND hun beslissing onvoldoende had gemotiveerd. Volgens de Raad van State had de IND dit in nieuwe besluitvorming eenvoudig kunnen herstellen.

Nadat de eerste asielaanvraag is afgewezen, dient Carolina met behulp van het deskundigenbericht van iMMO een opvolgende asielaanvraag in. Ook de opvolgende asielaanvraag wordt afgewezen, waarna Carolina in beroep gaat. De rechtbank oordeelde al dat de uitkomst van de iMMO-rapportage niet voldoende was meegenomen in de uiteindelijke beslissing van de IND, en veroordeelde de IND in volledige proceskosten voor de iMMO-rapportage. Uit de rapportage kwam volgens de rechtbank duidelijk naar voren dat er meerdere littekens waren die konden worden toegeschreven aan het gestelde geweld, en psychische problematiek die ten tijde van de gehoren invloed heeft gehad op het vermogen om consistent, coherent en compleet te verklaren.

De rechtbank benoemt ook de invloed van gevoelens van schuld en schaamte die voor beperkingen tijdens het verklaren kunnen zorgen. In onze vorige nieuwsbrief wordt de invloed van gevoelens van schuld en schaamte op het vermogen om te verklaren over het gestelde geweld verder toegelicht binnen het kader van de Raad van State uitspraak van 13 december 2023 (202108163/1, ECLI:NL:RVS:2023:4620).

Met de uitspraak onderkent Raad van State dat de uitkomst van de iMMO-rapportage in deze zaak moet worden meegewogen in de uiteindelijke besluitvorming. De IND moet een nieuwe beslissing nemen.

* Alle namen zijn gefingeerd.
** Kenmerk 202204804/1, ECLI:NL:RVS:2024:1571

Meer berichten

Processing...
Thank you! Your subscription has been confirmed. You'll hear from us soon.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
ErrorHere